Ελμινθίαση

Ελμινθίαση – ελμινθικές ασθένειες που προκαλούνται από έλμινθους – στρογγυλά και επίπεδα, σπανιότερα δακτυλιοειδή και αγκαθωτά παρασιτικά σκουλήκια. Οι ελμινθίασες χαρακτηρίζονται από χρόνια πορεία και συστηματικές επιδράσεις στον οργανισμό με την ανάπτυξη κοιλιακών, αλλεργικών, αναιμικών συνδρόμων και χρόνιας τοξίκωσης. βλάβη στους πνεύμονες, το ήπαρ, τη χοληφόρο οδό, τον εγκέφαλο και το όργανο της όρασης. Στη διάγνωση των ελμινθικών λοιμώξεων χρησιμοποιούνται εργαστηριακές (ελμινθιο-ωοσκοπικές, ελμινθιο-λαρβοσκοπικές, ορολογικές) και ενόργανες (ακτινογραφία, ενδοσκόπηση, υπερηχογράφημα κ.λπ.). Η θεραπεία των ελμινθικών λοιμώξεων εξαρτάται από τον τύπο του παρασίτου και περιλαμβάνει ειδική (ανθελμινθική) και παθογενετική θεραπεία.

Γενικές πληροφορίες

Οι ελμινθικές λοιμώξεις είναι ελμινθικές προσβολές που προκαλούνται από διάφορους τύπους κατώτερων παρασιτικών σκουληκιών - ελμινθών. Οι ελμινθίασες έχουν χρόνια πορεία, που συνοδεύεται από εξάντληση του οργανισμού και μείωση της φυσικής του άμυνας. Στη δομή των ελμινθιασών, οι ηγετικές θέσεις ανήκουν στην εντεροβίαση, την ασκαρίαση, τον αγκυλόστομο, την τριχουρίαση και την τοξοκαρίαση.

Σύμφωνα με επίσημες στατιστικές, το ποσοστό προσβολής του πληθυσμού της χώρας μας από ελμινθίασες είναι 1-2%, αλλά σε ορισμένες περιοχές φτάνει το 10% και άνω. Το πρόβλημα της αυξανόμενης συχνότητας της ελμινθίασης είναι σχετικό όχι μόνο για τις μολυσματικές ασθένειες, αλλά και για την παιδιατρική, τη θεραπεία, τη χειρουργική, τη γαστρεντερολογία, τη δερματολογία, την αλλεργολογία, την ουρολογία και άλλους πρακτικούς ιατρικούς τομείς.

Αιτίες ελμινθίασης

Μέχρι σήμερα είναι γνωστά περισσότερα από 250 παθογόνα της ελμινθίασης στον άνθρωπο. Τα πιο κοινά από αυτά είναι περίπου 50 είδη. Οι ελμίνθοι που παρασιτούν στο ανθρώπινο σώμα αντιπροσωπεύονται κυρίως από στρογγυλά σκουλήκια (κατηγορία Nematoda) και επίπεδοι σκώληκες (κατηγορία flukes - Trematoda και ταινία - Cestoidea). Λιγότερο συχνά, οι ανθρώπινες λοιμώξεις εμφανίζονται με annelids (Annelida) και acanthocephala (Acanthocephala). Οι εκπρόσωποι των κυλινδρικών σκουληκιών περιλαμβάνουν pinworms, roundworms, trichinella, whipworms. ταινία - ταινία βοοειδών, χοιρινού και νάνου, εχινόκοκκοι, ευρεία ταινία. φουσκωτά - γάτα και συκώτι φουσκώματα.

Ο κύκλος ζωής των ελμινθών περιλαμβάνει τα στάδια του αυγού, της προνύμφης και των ώριμων μορφών. Ανάλογα με τα χαρακτηριστικά ανάπτυξης των παρασιτικών σκουληκιών και τις οδούς μόλυνσης, οι ελμινθικές ασθένειες χωρίζονται σε βιοελμινθίαση, γεωελμινθίαση και μεταδοτικές (επαφής) ελμινθίαση.

1. Γεωελμίνθοι αποτελούν την πλειοψηφία των στρογγυλών σκουληκιών (νηματώδεις). Τα στάδια ανάπτυξης των αυγών και των προνυμφών των γεωελμίνθων λαμβάνουν χώρα στο έδαφος υπό ορισμένες συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας. Η μόλυνση με γεωελμινθίαση συμβαίνει μέσω αδυναμίας διατήρησης της προσωπικής υγιεινής, κατανάλωσης νερού, φρούτων, λαχανικών μολυσμένων με παράσιτα ή επαφής με χώμα μολυσμένο με κόπρανα. Οι γεωελμινθίασες περιλαμβάνουν ελμινθικές ασθένειες όπως ασκαρίαση, αγκυλόστομος, τριχουρίαση, στρογγυλοειδίαση.
2. Στον αριθμόβιοελμινθοί Ανήκουν σε θύλακες (τρεματώδεις) και κεστοειδείς σκώληκες, καθώς και σε ορισμένους τύπους νηματωδών. Για να φτάσουν στο στάδιο της εισβολής, χρειάζονται αλλαγή σε έναν ή δύο ενδιάμεσους ξενιστές, που μπορεί να είναι ψάρια, καρκινοειδή, μαλάκια και έντομα. Οι αιτιολογικοί παράγοντες της βιοελμινθίασης εισέρχονται στο ανθρώπινο σώμα τρώγοντας κρέας ή ψάρι που δεν έχει υποστεί επαρκή θερμική επεξεργασία ή πίνοντας ακατέργαστο νερό. Εκπρόσωποι της βιοελμινθίασης είναι η διφυλλοβοθρίαση, η κλονορχίαση, η οπισθορχίαση, η ταενίαση, η τενιαργχίαση, η τριχινίαση, η φασκιολίαση, η εχινοκοκκίαση.
3. Κ μεταδοτικές ελμινθίασες ανήκουν σε εισβολές που μεταδίδονται από άτομο σε άτομο μέσω προσωπικής επαφής, μέσω κοινών προϊόντων υγιεινής, πιάτων, εσωρούχων ή μέσω αυτομόλυνσης. Αυτές είναι η εντεροβίαση, η υμενολεπίαση, η ισχυροειδίαση, η κυστικέρκωση.

Ταξινόμηση

Οι λοιμώξεις από ελμίνθους ταξινομούνται ανάλογα με τα βιολογικά χαρακτηριστικά των ελμινθών, τον τρόπο ύπαρξής τους στο εξωτερικό περιβάλλον, τις οδούς μόλυνσης και το περιβάλλον στο ανθρώπινο σώμα. Λαμβάνοντας υπόψη τα βιολογικά χαρακτηριστικά των παθογόνων, διακρίνονται τα ακόλουθα:

• νηματώδεις (ασκαρίαση, εντεροβίαση, τριχουρίαση, αγκυλόστομος, νεκατορίαση κ.λπ.)
• κεστοδιάσες (ταινίαση, κυστικέρκωση, υμενολεπίαση, τενιαργχίαση, εχινόκοκκωση)
• τρηματώδεις (οπισθορχίαση, κλονορχίαση, σχιστοσωμίαση, φασκιολίαση).

Με βάση τον τρόπο ύπαρξης των παρασιτικών σκουληκιών στο περιβάλλον, διακρίνονται η γεωελμινθίαση, η βιοελμινθίαση και η ελμινθίαση εξ επαφής. Η μόλυνση με ελμινθίαση μπορεί να συμβεί μέσω τροφής, νερού ή διαδερμικών οδών. Ανάλογα με τον εντοπισμό των παθογόνων στο ανθρώπινο σώμα, οι ελμινθικές λοιμώξεις χωρίζονται σε:

• Εντερικό. Τα έντερα του ανθρώπου παρασιτούν από παθογόνα της ασκαρίασης, της εντεροβίασης, της νόσου των αγκυλόστομων, της τριχουρίασης, της στρογγυλοειδίασης, της τριχοστρονυγυλοειδίασης, της διφυλλοβοθρίασης, της ταενίασης, της ταεναρύχωσης, της υμενολεπίασης κ.λπ.
• Εξωεντερικό. Οι εξωεντερικοί έλμινθοι μπορούν να ζουν στο ήπαρ, τη χοληδόχο κύστη, τα αιμοφόρα αγγεία και τον υποδόριο ιστό. Στα εξωεντερικά παράσιτα περιλαμβάνονται η φιλαρίαση, η δρακουνκουλίαση, η οπισθορχίαση, η σχιστοσωμίαση, η απονευρωσίαση, η κλονορχίαση, η παραγονιμίαση, η τριχίνωση, η κυστεοκέρκωση κ.λπ.

Επιπλέον, σύμφωνα με την αρχή του εντοπισμού, διακρίνονται οι ελμινθίες του αυλού (συμπεριλαμβανομένου του εντέρου) και των ιστών (δέρματος και σπλαχνικών).

Συμπτώματα ελμινθιασών

Η κλινική εικόνα των ελμινθιασών είναι πολύ ποικίλη και συνίσταται στη γενική αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος ως απόκριση στην εισβολή παρασίτων και βλαβών ειδικών οργάνων. Κατά την ελμινθίαση διακρίνονται οι οξείες ή πρώιμες φάσεις (από 2-3 εβδομάδες έως 2 μήνες) και οι χρόνιες φάσεις (έως αρκετά χρόνια). Οι κύριες παθολογικές επιδράσεις των ελμίνθων στο ανθρώπινο σώμα περιλαμβάνουν τοξικές-αλλεργικές αντιδράσεις, μηχανικές βλάβες σε όργανα και ιστούς, διατροφική ανεπάρκεια και βιταμίνες και μειωμένη ανοσολογική ικανότητα.

Οξεία φάση

Στην οξεία περίοδο της ελμινθίασης, οι κύριες εκδηλώσεις προκαλούνται από την τοξική-αλλεργική επίδραση των παρασιτικών σκουληκιών στο σώμα. Οι ασθενείς εμφανίζουν πυρετό, δερματικό εξάνθημα, μυϊκό πόνο και λεμφαδενοπάθεια. Συχνά αναπτύσσονται κοιλιακό σύνδρομο (δυσπεψία, κοιλιακό άλγος), πνευμονικό σύνδρομο (ξηρός βήχας, βρογχόσπασμος, δύσπνοια), ηπατολιενικό σύνδρομο (διογκωμένο ήπαρ και σπλήνα), σύνδρομο ασθενοφυτικής (απάθεια, κόπωση, διαταραχές ύπνου, ευερεθιστότητα).

Χρόνια φάση

Στη χρόνια φάση της ελμινθίασης κυριαρχούν οι ειδικές για τα όργανα αλλοιώσεις που προκαλούνται κυρίως από μηχανικό τραύμα στο σημείο του ελμινθικού παρασιτισμού. Έτσι, οι καθοριστικοί παράγοντες στην πορεία της εντερικής ελμινθίασης είναι οι δυσπεπτικές διαταραχές και ο κοιλιακός πόνος. Η παραβίαση των διαδικασιών απορρόφησης στο έντερο συνοδεύεται από πολυυποβιταμίνωση και προοδευτική απώλεια σωματικού βάρους. Η σιδηροπενική αναιμία είναι συχνός σύντροφος της εντερικής ελμινθίασης. Με μαζική ελμινθική προσβολή, είναι δυνατή η πρόπτωση του ορθού, η ανάπτυξη αιμορραγικής κολίτιδας και η εντερική απόφραξη.

Στη χρόνια φάση της ελμινθίασης, η οποία εμφανίζεται με πρωτογενή βλάβη στο ηπατοχολικό σύστημα, μπορεί να εμφανιστεί αποφρακτικός ίκτερος, ηπατίτιδα, χολοκυστίτιδα, χολαγγειίτιδα και παγκρεατίτιδα. Στην περίπτωση της μετανάστευσης των σκουληκιών καρφίτσας κατά τη διάρκεια της εντεροβίασης, είναι δυνατή η ανάπτυξη επίμονης κολπίτιδας, ενδομητρίτιδας και σαλπιγγίτιδας.

Το χρόνιο στάδιο της στρογγυλοειδίασης εμφανίζεται με το σχηματισμό ελκών του στομάχου και του δωδεκαδακτύλου. Με την τριχίνωση, μπορεί να επηρεαστεί το καρδιαγγειακό σύστημα (μυοκαρδίτιδα, καρδιακή ανεπάρκεια), τα αναπνευστικά όργανα (βρογχίτιδα, βρογχοπνευμονία) και το κεντρικό νευρικό σύστημα (μηνιγγοεγκεφαλίτιδα, εγκεφαλομυελίτιδα). Λόγω της εισβολής των λεμφικών αγγείων από φιλαρίαση, η φιλαρίαση συχνά αναπτύσσει λεμφαγγειίτιδα, λεμφοίδημα των άκρων με διόγκωση των μαστικών αδένων και των γεννητικών οργάνων. Με την ηχοκοκκίαση, εμφανίζονται κύστεις του ήπατος και των πνευμόνων, και όταν πνέουν, είναι πιθανές επιπλοκές με τη μορφή πυώδους περιτονίτιδας ή πλευρίτιδας.

Στο πλαίσιο των ελμινθιασών σε παιδιά και ενήλικες, η αποτελεσματικότητα του προληπτικού εμβολιασμού και του επανεμβολιασμού μειώνεται, με αποτέλεσμα να μην επιτυγχάνεται το απαραίτητο προστατευτικό επίπεδο ανοσίας. Με την παρουσία συνοδών νοσημάτων, οι ελμινθίασες τροποποιούν και επιδεινώνουν την πορεία τους. Η έκβαση της ελμινθίασης μπορεί να είναι ανάρρωση (με φυσικό θάνατο ή αποβολή του ελμίνθου) ή υπολειμματικά φαινόμενα, συχνά με αναπηρικές συνέπειες.

Διαγνωστικά

Με βάση κλινικά και επιδημιολογικά δεδομένα, οι ελμινθίαση διαγιγνώσκονται κυρίως στο χρόνιο στάδιο. Για τον εντοπισμό του αιτιολογικού παράγοντα της ελμινθίασης, χρησιμοποιούνται ειδικές εργαστηριακές μέθοδοι: μικροελμινθοσκοπική (απόξεση για εντεροβίαση), ελμινθιο-ωοσκοπική (εξέταση περιττωμάτων για αυγά σκουληκιών), ελμινθιο-λαρβοσκοπική, ορολογική (ELISA, RIF, RSK, RNGA), ιστολογική κοπρολογία. Το υλικό δοκιμής για την ανίχνευση αυγών, προνυμφών ή θραυσμάτων ώριμων ελμινθών μπορεί να είναι κόπρανα, έμετος, περιεχόμενο δωδεκαδακτύλου, πτύελα, ούρα, αίμα, βιοψίες δέρματος κ.λπ.

Για την εντερική ελμινθίαση, τα τεστ δερματικής αλλεργίας με ελμινθικά αντιγόνα μπορεί να είναι κατατοπιστικά. Προκειμένου να εντοπιστεί και να αξιολογηθεί η σοβαρότητα των βλαβών που σχετίζονται με τα όργανα, χρησιμοποιούνται ευρέως διαγνωστικά όργανα: υπερηχογράφημα ήπατος, πάγκρεας, FGDS, κολονοσκόπηση, ενδοσκοπική βιοψία, ακτινογραφία και αξονική τομογραφία εσωτερικών οργάνων, σπινθηρογράφημα ήπατος.

Θεραπεία της ελμινθίασης

Μια ολιστική προσέγγιση για τη θεραπεία των ελμινθικών λοιμώξεων συνίσταται στην ετιοτροπική και συνδρομική θεραπεία. Η ειδική θεραπεία περιλαμβάνει τη συνταγογράφηση ανθελμινθικών φαρμάκων, λαμβάνοντας υπόψη τον τύπο του ελμινθίου και το στάδιο της εισβολής. Η αποτελεσματικότητα της αποπαρασίτωσης αξιολογείται με βάση τα αποτελέσματα μιας επαναλαμβανόμενης παρασιτολογικής εξέτασης. Για την ετιοτροπική θεραπεία της ελμινθίασης, χρησιμοποιούνται οι ακόλουθες ομάδες φαρμάκων:

• αντινηματώδης
• αντικεστοδίαση
• αντι-τρεματώδη
• φάρμακα ευρέος φάσματος.

Για την εντερική ελμινθίαση, στην κύρια θεραπεία προστίθενται αντιβακτηριακά φάρμακα, εντεροροφητικά, ένζυμα, προβιοτικά κ.λπ. Η συμπτωματική θεραπεία για την ελμινθίαση μπορεί να περιλαμβάνει τη συνταγογράφηση αντιισταμινικών, ενδοφλέβιες εγχύσεις, βιταμίνες, καρδιακές γλυκοσίδες, ΜΣΑΦ και γλυκοκορτικοειδή. Για την εχινοκοκκίαση, η κύρια μέθοδος θεραπείας για τους ασθενείς είναι η χειρουργική επέμβαση (χειρουργική επέμβαση για κύστη ήπατος/απόστημα, εχινοκοκκεκτομή).

Πρόληψη

Η πρόληψη των γεωελμινθιών πραγματοποιείται μέσω της υγιεινής εκπαίδευσης του πληθυσμού, της προστασίας του περιβάλλοντος από τη ρύπανση των κοπράνων και της ενστάλαξης στα παιδιά των κανόνων προσωπικής υγιεινής. Όσον αφορά την πρόληψη της εξάπλωσης της βιοελμινθίασης, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η αποπαρασίτωση κατοικίδιων ζώων, ο κτηνιατρικός και υγειονομικός έλεγχος στην πώληση προϊόντων κρέατος και η προσεκτική θερμική επεξεργασία κρέατος και ψαριών. Στην πρόληψη της ελμινθίασης εξ επαφής, η κύρια σημασία είναι να σπάσει ο μηχανισμός μετάδοσης των παθογόνων σε οργανωμένες, κυρίως παιδικές, ομάδες. Συνιστάται η εποχική φαρμακευτική πρόληψη της ελμινθίασης σε οικογένειες (για παράδειγμα, αλβενδαζόλη), τακτική παρασιτολογική εξέταση παιδιών και ομάδων κινδύνου.